Taariikhda Gobolka Hiiraan New
Gobolka Hiiraan , oo ku yaal bartamaha Soomaaliya, waxa uu sannadihii u dambeeyay marayay isbeddello siyaasadeed iyo amni oo waaweyn
. Gobolkan, oo ah midka ugu faca weyn 18-ka gobol ee Soomaaliya, waxa uu hadda marayaa marxalad taariikhi ah oo ay isugu jiraan dagaal ka dhan ah kooxda Al-Shabaab iyo dadaallo gobolka looga dhigayo dowlad-goboleed ka madax-bannaan Hirshabelle. Isbeddellada Siyaasadeed iyo Maamul-Goboleedka Cusub
Taariikhda dhow ee Hiiraan waxaa ruxay khilaaf xooggan oo u dhexeeya odayaasha gobolka iyo maamulka Hirshabelle. Ku-dhowaaqista Hiiraan State
: Bishii Juun 2023, ka dib markii xilkii laga qaaday guddoomiyihii gobolka Cali Jeyte Cismaan, waxa uu ku dhowaaqay in gobolka Hiiraan uu ka go'ay Hirshabelle, uuna yahay dowlad-goboleed madax-bannaan. Sababaha Khilaafka taariikhda gobolka hiiraan new
: Khilaafkan ayaa salka ku haya hab-qaybsiga awoodda, dakhliga canshuuraha garoonka diyaaradaha ee Ugaas Khaliif, iyo dareenka dadka gobolka ee ah inaan loo sinneyn maamulka Jowhar ku dhisan. Maamullada Tartamaya
: Magaalada Beledweyne waxay hadda wajaheysaa xaalad ah inay ka jiraan laba maamul oo iska soo horjeeda—mid hoos taga Hirshabelle iyo maamulka "Hiiraan State" ee uu hoggaamiyo Cali Jeyte. Amniga iyo Dagaalka Al-Shabaab (Kacdoonka Ma'awisley)
Hiiraan waxay noqotay xuddunta kacdoonka shacabka (Ma'awisley) ee ka dhanka ah Al-Shabaab laga soo bilaabo 2022. 2.4.1. Hiraan | European Union Agency for Asylum Gobolka Hiiraan , oo ku yaal bartamaha Soomaaliya,
Gobolka Hiiraan waa xudunta dhexe ee Soomaaliya, isagoo caan ku ah taariikh dheer oo ka bilaabata xilligii Saldanadii Ajuuraan. Sannadka 2026, gobolku wuxuu marayaa marxalad cusub oo dhanka siyaasadda iyo amniga ah, iyadoo ay socdaan dadaallo lagu xoojinayo maamul-daadejinta iyo dhismaha hay'adaha dawliga ah. Hiiraan waa gobolka keliya ee ka haray siddeeddii gobol ee asalka ahaa ee Jamhuuriyadda Soomaaliya isagoo aan loo qaybin labo ama wax kabadan, taas oo siinaysa miisaan gaar ah oo dhanka juqraafiga iyo taariikhda ah. Taariikhda iyo Muhiimadda Gobolka
Xididdada Taariikhiga ah: Hiiraan waxay hoy u tahay goobo qadiimi ah sida magaalada Camud oo la rumeysan yahay inay jirtay qarnigii 7-aad.
Juqraafiga: Gobolku wuxuu ku fadhiyaa dhul lagu qiyaasay 31,510 km², iyadoo wabiga Shabelle uu dhex maro xaruntiisa Beledweyne. Qabiilada: Gobolka Hiiraan waxaa deggan qabiilo badan oo
Dhaqaalaha: Waxaa lagu yaqaannaa dhul beereed barwaaqo ah oo laga soo saaro dalagyada sida hadhuudhka, galleyda, iyo sisinta. Xaaladda Cusub (2026)
Sannadkan, gobolka Hiiraan wuxuu xuddun u yahay dhowr isbeddel oo muhiim ah: Hiran Archives - Somali News in English
5.4. Daadadkii Halaagsanaa (2018, 2020, 2023)
Mid ka mid ah astaamaha "cusub" ee taariikhda Hiiraan waa masiibooyinka dabiiciga ah. Webiga Shabeelle ayaa marar badan daadsaday, gaar ahaan 2018 iyo 2020, halkaas oo ay ku naf-waayeen boqolaal qof, lagana barakiciyay kumanaan qoys. Waxaa la arkay biyo-xireenno cusub oo laga dhisay hareeraha Beledweyne, balse weli dhibaatada daadadka ayaa ah mid soo noqnoqota.
6. Dhaqanka, Qabiilada, iyo Nolosha Maalmeedka
- Qabiilada: Gobolka Hiiraan waxaa deggan qabiilo badan oo Soomaaliyeed, kuwaas oo isku qasan. Waxaa ka mid ah Xawaadle (oo la sheegay inay yihiin dadka ugu tirada badan gobolka), Gaaljecel, Jijeele, Baadicade, Shiidle, iyo qaar kale.
- Fanka iyo Suugaanta: Hiiraan waxay caan ku tahay heesaha iyo suugaanta. Fannaaniin caan ah oo ka soo jeeda Hiiraan waxaa ka mid ah Cumar Dhuule (oo caan ku ahaa gabayada jacaylka iyo waddaniga), Xasan Aaden Samatar, iyo Saado Cali Warsame (oo xiliga kacaanka caan noqotay).
- Cuntooyinka: Cuntada ugu caansan Hiiraan waa bariis iyo suugo lagu sameeyay hilib iyo khudaar. Muufo (rooti la dubay weel dhoobo ah) iyo maraq ayaa sidoo kale caan ah.
- Dhaqashada Xoolaha: Webiga Shabeelle wuxuu bixiyaa biyo loogu talagalay lo'da, ariga, iyo geela. Xoolo-dhaqatada waxay u guuraan miyiga hareeraha gobolka.
Qaybta 3: Gumaystihii Talyaaniga (1880nii – 1960)
2.1 Boqortooyadii Hiraab iyo Cadaan
Markii Boqortooyadii Ajuuraan burburtay (dabayaaqadii qarnigii 17aad), waxaa soo baxay Saldanado yaryar. Qarnigii 19aad, gobolka Hiiraan wuxuu hoos yimid saamaynta Boqortooyadii Hiraab (iyadoo xuduuddu ahayd marka loo eego Muqdisho iyo shabeellaha hoose). Si kastaba ha ahaatee, awooda dhabta ah waxaa lahaa Ugaasyada iyo Nabadoonnada deegaannada kala duwan.
